Olie boven de honderd dollar: hoe een energieschok door de economie trekt

Deze week steeg de prijs van een vat Brentolie, de internationale maatstaf voor ruwe olie, tot boven de 112 dollar, het hoogste niveau in vijf maanden. De aanleiding waren dodelijke aanvallen in Saoedi-Arabië, die de vrees aanwakkerden dat de spanningen in het Midden-Oosten de aanvoer van olie kunnen verstoren. Op de financiële markten leidde dat tot onrust: aandelen daalden en beleggers zochten de veiligheid van staatsobligaties op.

Waarom olie overal doorwerkt

Olie is geen gewone grondstof. Zij zit verwerkt in vrijwel alles wat wordt geproduceerd, vervoerd en verkocht. Brandstof voor vliegtuigen, schepen en vrachtwagens, kunststoffen, kunstmest en in veel landen ook de opwekking van elektriciteit zijn rechtstreeks afhankelijk van de olieprijs. Wanneer olie duurder wordt, stijgen eerst de prijzen aan de pomp. Daarna volgen, met enige vertraging, de kosten van transport, voedsel en andere goederen.

Voor eilandeconomieën die vrijwel al hun brandstof importeren, is dat effect extra sterk. Een groot deel van wat in de winkel ligt, komt per schip of vliegtuig binnen, en ook stroom en drinkwater worden vaak met geïmporteerde brandstof geproduceerd. Een hogere olieprijs werkt daardoor via veel kanalen tegelijk door in de kosten van levensonderhoud.

De lessen uit eerdere schokken

De geschiedenis kent meerdere grote olieschokken. In 1973 en 1979 leidden politieke conflicten in het Midden-Oosten tot een sterke stijging van de olieprijs, in 1973 zelfs tot een verviervoudiging binnen enkele maanden. De gevolgen waren hoge inflatie, stijgende rentes en economische krimp in grote delen van de wereld. Ook in 2008 en in 2022 zorgde een snel stijgende energieprijs voor druk op huishoudens en bedrijven.

Tegelijk laten die episodes zien dat economieën zich aanpassen. Na de schokken van de jaren zeventig werden auto's zuiniger, gingen landen energie besparen en werd de afhankelijkheid van olie geleidelijk kleiner. Vandaag is voor dezelfde hoeveelheid economische activiteit veel minder olie nodig dan vijftig jaar geleden. Een olieschok doet daardoor nog altijd pijn, maar de klap is doorgaans kleiner dan in het verleden.

Inflatie en rente

De grootste zorg van economen is niet de olieprijs zelf, maar het effect op inflatie en rente. Centrale banken proberen de prijsstijging rond de twee procent te houden, en duurdere energie maakt dat lastiger. In de Verenigde Staten staat de rente op tienjarige staatsobligaties al rond de vijf procent. Een aanhoudend hoge olieprijs verkleint de kans dat de rente op korte termijn daalt, met gevolgen voor hypotheken, leningen en de waardering van bedrijven.

Voor bedrijven maakt het veel uit of zij hogere kosten kunnen doorberekenen aan hun klanten. Ondernemingen met een sterke marktpositie, die iets leveren waar klanten moeilijk zonder kunnen, passen hun prijzen aan zonder veel klanten te verliezen. Bedrijven die al met kleine marges werken, zien hun winst daarentegen snel krimpen. Prijsmacht is in een periode van stijgende kosten een van de waardevolste eigenschappen van een onderneming.

Spreiding als buffer

Niemand kan met zekerheid voorspellen hoe een conflict zich ontwikkelt en hoe lang een hogere olieprijs aanhoudt. Juist daarom zijn beleggers die niet afhankelijk zijn van een enkele voorspelling doorgaans beter beschermd. Een vermogen dat is gespreid over verschillende sectoren, regio's en soorten beleggingen, vangt een schok in een deel van de economie beter op dan een geconcentreerd vermogen. Geduld en spreiding blijven, ook nu, de betrouwbaarste buffers tegen onzekerheid.

---

Disclaimer. Dit artikel wordt gepubliceerd door Solar Asset Management N.V. uitsluitend voor algemene informatieve en educatieve doeleinden. Het geeft de persoonlijke opvattingen van de auteur weer op het moment van schrijven en vormt geen beleggingsadvies, aanbeveling, aanbod of uitnodiging tot het kopen of verkopen van enig effect of financieel instrument. Verwijzingen naar specifieke bedrijven zijn illustratief en mogen niet worden opgevat als koop- of verkoopadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee, waaronder het mogelijke verlies van de inleg. In het verleden behaalde resultaten bieden geen betrouwbare indicatie voor de toekomst. Lezers worden geadviseerd om een gekwalificeerd financieel adviseur te raadplegen voordat zij op basis van hun persoonlijke omstandigheden een beleggingsbeslissing nemen. Solar Asset Management N.V. staat onder toezicht van de Centrale Bank van Curaçao en Sint Maarten (CBCS).