Waarom volatiliteit zo vaak wordt verward met risico

Financiële markten hebben de neiging om onrustig te worden zodra de krantenkoppen luider klinken. Politieke uitspraken, geopolitieke spanningen of scherpe koersbewegingen zorgen al snel voor het gevoel dat “er iets mis is”. Koersen bewegen, grafieken kleuren rood en het woord risico duikt plots overal op. Toch is die reflex vaak misleidend. Wat zichtbaar is, is niet altijd wat gevaarlijk is.

Volatiliteit en risico worden in de praktijk regelmatig op één hoop gegooid, terwijl het fundamenteel verschillende begrippen zijn. Volatiliteit is beweging. Het is de mate waarin prijzen schommelen, soms heftig, soms onverwacht. Risico daarentegen gaat over de kans op permanent verlies van kapitaal. Dat laatste is veel minder zichtbaar en vaak juist aanwezig wanneer markten rustig ogen.

Geschiedenis laat zien dat perioden van verhoogde volatiliteit zelden samenvallen met structurele economische schade. Markten reageren op onzekerheid, niet noodzakelijk op verslechterende fundamentals. Politieke spanningen, dreigende taal of onverwachte beleidswijzigingen creëren ruis, maar veranderen niet van de ene op de andere dag de winstgevendheid van bedrijven, de koopkracht van consumenten of de productiviteit van economieën.

Juist in zulke periodes wordt het verschil tussen beleggingen pijnlijk duidelijk. Sommige activa bewegen heftig mee met sentiment, andere doen wat ze al decennia doen. Dat is geen toeval. Beleggingen die hun waarde vooral ontlenen aan vertrouwen en liquiditeit gedragen zich anders dan activa die zijn verankerd in tastbare vraag, schaarste of structureel gebruik.

Het recente contrast tussen digitale activa en edelmetalen is daarvan een goed voorbeeld. Waar sommigen hoopten dat nieuwe alternatieven dezelfde beschermende eigenschappen zouden hebben als traditionele veilige havens, blijkt in tijden van stress dat dit lang niet altijd het geval is. Wanneer onzekerheid toeneemt, keren markten vaak terug naar wat ze kennen. Goud blijft goud, niet omdat het spectaculair is, maar juist omdat het zich al eeuwen op dezelfde manier gedraagt.

Hetzelfde principe geldt op bedrijfsniveau. Koersdalingen op korte termijn zeggen weinig over de kwaliteit van een onderneming. Echte risico’s zitten meestal elders: te hoge schulden, zwakke governance, een gebrek aan prijskracht of slecht kapitaalbeheer. Dat zijn factoren die niet dagelijks in de koersgrafiek zichtbaar zijn, maar die op lange termijn bepalend zijn voor succes of falen.

Ironisch genoeg ontstaan de grootste risico’s vaak in rustige markten. Wanneer volatiliteit laag is, groeit de neiging om risico te negeren. Schulden lopen op, waarderingen stijgen en discipline vervaagt. Zodra de beweging terugkeert, voelt dat oncomfortabel, terwijl juist dan vaak kansen ontstaan voor wie onderscheid weet te maken tussen ruis en realiteit.

Beleggen vraagt daarom minder om het voorspellen van marktschommelingen en meer om het begrijpen van onderliggende waarde. Volatiliteit is geen vijand, maar een constante. Het is de prijs die wordt betaald voor rendement op lange termijn. Risico ontstaat pas wanneer die volatiliteit wordt beantwoord met emotie in plaats van analyse.

Wie dat onderscheid scherp houdt, hoeft niet te schrikken van beweeglijke markten. Integendeel. Juist dan wordt zichtbaar welke beleggingen zijn gebouwd om stand te houden en welke vooral meedrijven op sentiment. En zoals zo vaak in de financiële markten geldt: rust ontstaat niet door beweging te vermijden, maar door te begrijpen wat werkelijk telt.

Disclaimer:

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Beleggers wordt aangeraden hun eigen onderzoek te doen of een erkend financieel adviseur te raadplegen voordat zij beleggingsbeslissingen nemen.